Blootstelling aan trillingen komt in veel bedrijven voor. Denk aan medewerkers die werken met trillend gereedschap, chauffeurs van vrachtwagens of heftrucks en machinisten van bouwmachines. Langdurige of intensieve blootstelling aan trillingen kan leiden tot serieuze gezondheidsklachten en prestatievermindering.
In 2024 gaf 7,7% van alle werknemers aan regelmatig te worden blootgesteld aan trillingen of schudden door gereedschap, een apparaat of voertuig (Bron: CBS Arbeidsmarkt in cijfers).
Hand-armtrillingen en lichaamstrillingen
Binnen de arbeidshygiëne wordt onderscheid gemaakt tussen hand-armtrillingen en lichaamstrillingen.
- Hand-armtrillingen ontstaan door gereedschappen die in de hand worden gehouden, zoals slijpmachines, boorhamers of kettingzagen. Langdurige blootstelling kan leiden tot het carpaal tunnelsyndroom en het zogenoemde hand-arm vibratiesyndroom (HAVS), met klachten als gevoelloosheid, verminderde gripkracht en blijvende schade aan bloedvaten en zenuwen.
- Lichaamstrillingen treden op wanneer het hele lichaam wordt blootgesteld aan trillingen, bijvoorbeeld bij chauffeurs, kraanmachinisten of heftruckbestuurders. Deze trillingen kunnen rug- en nekklachten veroorzaken en op de lange termijn bijdragen aan blijvende wervel- en spierproblemen.
Naast gezondheidsproblemen kunnen trillingen ook leiden tot vermoeidheid, concentratieverlies en een verhoogd risico op ongevallen, doordat medewerkers minder goed kunnen reageren of minder nauwkeurig kunnen werken.
Rol van de arbeidshygiënist bij trillingen
Een arbeidshygiënist is dé specialist als het gaat om het herkennen, beoordelen en beheersen van blootstelling aan trillingen. Vanuit een systematische aanpak kijkt de arbeidshygiënist naar de werkprocessen, de gebruikte apparatuur en de duur en intensiteit van de blootstelling. Het doel: een gezonde en veilige werkomgeving waarin medewerkers duurzaam inzetbaar blijven.
De arbeidshygiënist helpt organisaties om:
- te voldoen aan de Arbowetgeving, waaronder de Europese richtlijnen voor trillingen (2002/44/EG);
- inzicht te krijgen in de werkelijke blootstelling van medewerkers;
- passende maatregelen te treffen om risico’s te beperken of te voorkomen.
Onderzoek en beoordeling
Een trillingsonderzoek begint meestal met een inventarisatie: welke machines of voertuigen veroorzaken trillingen, wie werken ermee, hoe vaak en hoe lang? Vervolgens worden metingen uitgevoerd met gespecialiseerde apparatuur die de trillingsniveaus registreert. De arbeidshygiënist beoordeelt daarna of de gemeten waarden de actiewaarden of grenswaarden overschrijden die in de wet zijn vastgelegd.
Voorbeelden van maatregelen
Afhankelijk van de situatie zijn er tal van maatregelen mogelijk om trillingen te beperken. Daarbij wordt de arbeidshygiënische strategie gevolgd:
- Substitutie: soms is het mogelijk om bijvoorbeeld werk te automatiseren, waardoor er geen medewerkers meer worden blootgesteld aan de trillingen.
- Technische maatregelen: bijvoorbeeld het gebruik van trillingsarme machines of voertuigen, het egaliseren en onderhoud van de ondergrond, het gebruik van de juiste banden en bandenspanning en het toepassen van trillingsdempende handgrepen of stoelen.
- Organisatorische maatregelen: bijvoorbeeld het aanpassen van het productieproces, het beperken van de werktijd met trillend gereedschap, het rouleren van werkzaamheden of het inlassen van extra rustmomenten.
- Persoonlijke beschermingsmaatregelen: niet van toepassing.
Goede training van medewerkers over een juiste werkhouding, grip en techniek is essentieel om medewerkers bewust te maken van de risico’s en het juiste gedrag aan te leren.
De arbeidshygiënist ondersteunt met de benodigde kennis en ervaring over het implementeren van de juiste combinatie van maatregelen, afgestemd op de specifieke werkomstandigheden.
Waarom aandacht voor trillingen loont
Investeren in het beheersen van trillingen is niet alleen een wettelijke verplichting, maar ook een investering in mensen. Minder gezondheidsklachten betekent minder verzuim, hogere productiviteit en meer tevreden medewerkers. Bovendien laat een bedrijf dat aandacht heeft voor arbeidsomstandigheden zien dat het veiligheid en welzijn serieus neemt, wat bijdraagt aan een positief imago als werkgever.
Zoek een arbeidshygienist
Kijk hier om een arbeidshygienist te zoeken die gespecialiseerd is in trillingen op de werkplek.
Verder lezen?
Dit is misschien ook interessant voor je:
- Arbokennisnet dossier trillingen – Verdiepende informatie over trillingen. Naar het kennisdossier
- Richtlijn Lichaamstrillingen – NvaB (Nederlandse Vereniging voor Arbeids- en Bedrijfskunde). Naar de richtlijn
- Metingen trillingen met een Action Cam – verdiepende informatie over meetmethoden. Naar het artikel.
- Toolbox trillingen Volandis – Volandis (kennis- en adviescentrum voor bouw en infra) ontwikkelde een praktische toolbox trillingen. Naar de toolbox