Ergonomie richt zich op de samenwerking tussen mens en machine en de optimalisatie daarvan.
Binnen de ergonomie worden vier specialisaties onderscheiden:
- Fysieke ergonomie
- Cognitieve ergonomie
- Taalergonomie
- Organisatie ergonomie
Bijna 40% van alle Nederlandse werknemers heeft te maken met fysiek belastend werk. Kracht zetten, repeterende bewegingen en ongunstige werkhoudingen komen het meeste voor. Deze vormen van fysieke belasting hebben een grote impact op het lichaam met een verhoogd risico voor het ontwikkelen van lichamelijke klachten: van alle werkgerelateerde verzuimdagen is maar liefst 23% toe te schrijven aan klachten van het bewegingsapparaat (Bron: TNO Monitor Arbeid). Uit de kerncijfers van het NCvB 2025 blijken schouder-, pols- en rugaandoeningen het meest voor te komen en worden tillen en dragen en herhaalde armbewegingen als belangrijke risicofactoren aangemerkt.
Maar niet alleen fysiek zwaar werk brengt gezondheidsrisico’s met zich mee. Ook onderbelasting kan tot klachten leiden. 47% van de Nederlanders zit op het werk gemiddeld 6 uur of meer (bron: TNO Monitor Arbeid), wat ook tot verschillende gezondheidsrisico’s en fysieke klachten kan leiden, zoals hart- en vaatziekten. Ook hier zijn verschillende maatregelen voor te nemen.
Rol van de arbeidshygiënist bij fysieke belasting
De arbeidshygiënist focust zich in de praktijk vooral op de fysieke ergonomie. Hierbij kun je denken aan beeldschermwerk, repeterende bewegingen, lang staan of juist lang zitten, (zware) lasten verplaatsen en (on)gunstige werkhoudingen.
- Met verschillende hulpmiddelen wordt de fysieke belasting in kaart gebracht: onder andere de taken waarbij de belasting optreedt, de frequentie en de duur
- Op basis daarvan wordt een beoordeling uitgevoerd over de daadwerkelijke belasting, vaak met gebruik van tools.
- In samenspraak met de medewerker worden mogelijke verbetermaatregelen vastgesteld om de fysieke belasting te minimaliseren.
Inrichting werkplek
De arbeidshygiënist kan ingeschakeld worden bij de opzet van een nieuw in te richten of bestaande werkplek of logistiek systeem. Het is zeer aan te bevelen om al in het ontwerpstadium een arbeidshygiënist mee te laten kijken. Dat voorkomt (kostbare) aanpassingen later in het traject.
De arbeidshygiënist houdt rekening met verschillende aspecten om de ergonomische omstandigheden zo optimaal mogelijk te krijgen en daarmee een prettige werkplek te creëren. Naast de meer voor de hand liggende zaken zoals de werkhoogte, kijkt een arbeidshygiënist ook naar onder andere de hoogte van bediening, bereikbaarheid van benodigde apparatuur en materialen, de toegankelijkheid van de werkplek, verlichting, de taken (machinaal versus handmatig) en een logische logistieke inrichting van de werkplek.
Bij een bestaande werkplek kijkt de arbeidshygiënist naar dezelfde aspecten, maar uitgaande van de bestaande situatie: waar ontstaan risico’s voor fysieke over- of onderbelasting? En op welke manier kan de werkplek worden geoptimaliseerd?
Werkplekonderzoek ergonomie
Arbeidshygiënisten kunnen ook ingeroepen worden als zich klachten voordoen. Tijdens een werkplekonderzoek beoordeelt de arbeidshygiënist de werkplek, specifiek gericht op de bekende klachten. De input voor mogelijke aanpassingen van de werkplek is daarbij niet alleen van belang voor re-integratie van de werknemer, maar vaak ook voor collega’s. Met preventieve maatregelen kan voorkomen worden dat ook zij klachten ontwikkelen.
Lees hier meer over hoe een werkplekonderzoek wordt uitgevoerd.
Verder lezen? Dit is misschien ook interessant voor je:
- Interview Erik Scherder – De redactie van de NVvA interviewde deze enthousiaste bekende Nederlander over het gebrek aan beweging bij veel werknemers en de rol die de arbeidshygiënist hierbij kan spelen. Lees hier het interview.
- Beeldschermwerk – Beeldschermwerkers lopen een verhoogd risico op gezondheidsproblemen. Lees meer over de aanpak bij beeldschermwerk.
- Exoskelet – Een exoskelet wordt op het lichaam gedragen en ondersteunt de drager bij belasting die fysiek te zwaar is. Lees er hier meer over.
- Fysieke onderbelasting – De risico’s en instrumenten voor het meten van fysieke onderbelasting. Lees hier meer over fysieke onderbelasting.
- Verdieping fysieke belasting – Verdiepend artikel over fysieke belasting met onder andere uitgebreide informatie over onderzoek naar fysieke belasting en wetgeving. Lees hier meer over fysieke belasting.