Als er een mogelijk risico is op blootstelling aan gevaarlijke stoffen, moet hier aandacht aan worden besteed in de RI&E (zie ook Gevaarlijke stoffen). Een specifieke groep binnen de gevaarlijke stoffen zijn de CMR-stoffen. Dit staat voor carcinogeen (kankerverwekkend), mutageen (kunnen het DNA beschadigen en dus ook tot kanker leiden) en reproductie-toxisch (kunnen de voortplanting of het ongeboren kind schaden). Voor deze stoffen geldt een aantal aanvullende verplichtingen.
Hoe herken je CMR-stoffen?
Of je te maken hebt met een CMR-stof kun je vinden op het Veiligheidsinformatieblad (VIB) van stoffen die je inkoopt. Daarnaast zijn ook dieselmotoremissie en lasrook bij RVS-lassen CMR-geclassificeerd. Ook publiceert het Ministerie van SZW tweemaal per jaar een geüpdatete lijst met mutagene, kankerverwekkende en voor de voortplanting giftige stoffen.
Op een VIB in rubriek 2 staat de classificatie van het product vermeld door middel van zogenaamde Hazard zinnen (H-zinnen). CMR-stoffen herken je aan de H-zinnen:
- H340 (bewezen mutageen) of H341 (verdacht mutageen);
- H350 (bewezen carcinogeen) of H351 (verdacht carcinogeen);
- H360 (bewezen reproductietoxisch) of H361 (verdacht reproductietoxisch);
- H362: effect op een baby via de borstvoeding of effect op de borstvoeding zelf.
Als je gebruik maakt van een softwareplatform voor de registratie en risicobeoordeling van gevaarlijke stoffen worden CMR-stoffen waarschijnlijk automatisch geïdentificeerd.
Vervangen CMR-stoffen
De beheersmaatregelen voor risico’s op het werk volgen de arbeidshygiënische strategie, waarbij de eerste stap altijd is om het risico helemaal weg te nemen. Waar bij andere risico’s een financiële afweging mee kan spelen, is deze stap bij CMR-stoffen een harde wettelijke verplichting: als er een niet-CMR-alternatief bestaat, moet die worden gebruikt. Als bedrijf moet je de mogelijkheden om CMR-stoffen te vervangen goed onderzoeken en de uitkomsten van dit onderzoek goed documenteren. De Nederlandse Arbeidsinspectie heeft een handreiking gemaakt over de vervangingsverplichting van CMR-stoffen. Als vervangingniet mogelijk is, moet je de blootstelling zoveel mogelijk omlaag brengen. Let op dat je de vervangingsmogelijkheden periodiek opnieuw onderzoekt, omdat er nieuwe mogelijkheden kunnen ontstaan.
Aanvullende registratieverplichtingen
Naast de standaard verplichtingen bij het werken met gevaarlijke stoffen, moeten bedrijven aanvullende zaken registreren over CMR-stoffen, zoals:
- waarom vervangen van de stof niet mogelijk is;
- welke maatregelen worden getroffen om de blootstelling zo laag mogelijk te houden;
- de hoeveelheden die worden gebruikt;
- welke medewerkers worden blootgesteld.
De lijst van medewerkers die kan worden blootgesteld en de uitkomsten van de risicobeoordelingen moeten tientallen jaren worden bewaard. Kanker kan zich namelijk jaren later ontwikkelen en dan moet het bedrijf kunnen aantonen dat de CMR-registratie altijd goed op orde is geweest.
De rol van de arbeidshygiënist bij CMR-stoffen
De beoordeling en risicobeheersing van CMR-stoffen vraagt om expertise. Gezien de complexiteit en het belang om dit goed op orde te hebben, is het zeer aan te bevelen om een arbeidshygiënist in te schakelen. Arbeidshygiënisten kunnen helpen bij de inventarisatie en beheersing van risico’s op blootstelling aan CMR-stoffen. Ook kunnen zij helpen bij het onderzoek naar alternatieven om stoffen indien mogelijk te vervangen. Bovendien kunnen ze ondersteunen bij een goede documentatie, eventueel met behulp van geautomatiseerde software, zodat u uw registratie goed op orde hebt en houdt.
Zoek een arbeidshygiënist
Kijk hier om een arbeidshygiënist te zoeken die kan helpen bij CMR-stoffen.
Verder lezen? Dit is misschien ook interessant voor je:
- Arbokennisnet dossier CMR-stoffen – Verdiepende informatie. Naar het kennisdossier.
- Zelfinspectietool Arbeidsinspectie – Toelichting in 4 stappen om te voldoen aan de wetgeving. Naar de zelfinspectietool.