Impact desinfecteren met perazijnzuur

Gevaarlijke stoffen in ziekenhuizen, what else?

De impact van het desinfecteren met perazijnzuur in ziekenhuizen. Is meten weten?

• Naar aanleiding van een incident met perazijnzuur in het ziekenhuis waar hij werkt, heeft Erik Schokkin nader gekeken naar het gebruik ervan in ziekenhuizen.

Een mengsel van perazijnzuur, waterstofperoxide en azijnzuur functioneert als desinfectiemiddel voor de reiniging van endoscopen. Perazijnzuur is een bijtende en irriterende stof, maar in principe een milder middel dan glutaaraldehyde dat voorheen altijd werd gebruikt. Over de afgelopen jaren zijn er diverse incidenten met perazijnzuur bekend bij verschillende ziekenhuizen.

• De endoscopen worden in een ‘gesloten’ systeem gedesinfecteerd, in een zogenaamde endoscopendesinfector. Hierin bevindt zich het geconcentreerde perazijnzuur mengsel. Geregeld blijken zich calamiteiten voor te doen (lekkage tijdens gebruik of bij onderhoud), waarbij er sprake is van  blootstelling. Onbekend is hoe de blootstelling in de dagelijkse praktijk is. Een (per)azijnzuurgeur wordt in de dagelijkse praktijk wel geregeld waargenomen, maar gezien de reukgrens zegt dit nog niets over de blootstelling in relatie tot de grenswaarde. Want de reukgrens is lager dan de grenswaarde.

Metingen

Om inzicht te krijgen in de blootstelling van de medewerkers in de scopieruimtes, waar een viertal desinfectors staat, is een beperkt aantal metingen uitgevoerd. Hierbij is als uitgangspunt de NEN 689 gehanteerd. Bij het maximale bemonsteringvolume en aanzuigsnelheid volgens de norm (er kan maar 15 minuten bemonsterd worden) ligt de detectielimiet op 22% van de grenswaarde. Uit de resultaten van de metingen blijkt dat de blootstellingsconcentratie niet boven de detectielimiet uitkomt. Desondanks blijven medewerkers op gezette tijden (per)azijnzuur ruiken. Metingen in scopieruimtes van andere ziekenhuizen geven soortgelijke resultaten.

Sinds enige tijd is er ook continu registrerende apparatuur, waarmee de concentratie gedurende langere perioden continu in beeld kan worden gebracht. Continue metingen in het ziekenhuis tonen aan dat de concentratie perazijnzuur beheerst is, hoewel er wel situaties zijn waarbij gedurende korte tijd hogere concentraties optreden, onder andere bij het proces van vervanging van de jerrycans met perazijnzuur en tijdens storingen en onderhoud aan de desinfectors.

Continue metingen zorgen daarbij voor een betere gemoedsrust van de medewerkers wanneer er tijdens de werkzaamheden toch (per)azijnzuur wordt geroken. Op basis van een stroomschema volgt een beslissing wat te doen in geval van een verhoogde concentratie.

Tips voor preventie

Tijdens het symposium bleken er vele ervaringen te zijn met incidenten met perazijnzuur en het voorkómen ervan. Een greep uit de opmerkingen en aanbevelingen uit de presentatie en van collega arbeidshygiënisten.

• Opslaan van volle en ‘lege’ jerrycans in afgezogen chemicaliënkast
  • ‘Lege’ jerrycans altijd goed afsluiten (er blijft relatief veel product achter).
• Onderhoud aan de endoscopendesinfectors
  • Controle op juist functioneren managementsoftware desinfector, om onnodig tussentijds vervangen te voorkómen en product te besparen.
  • Juiste plaatsing sensor aanzuigpijp jerrycan perazijnzuur om te voorkomen dat software aangeeft dat het vat leeg is, terwijl dit niet zo is.
• Bepalen wie er in de ruimte mag komen vanwege werkzaamheden, en wie de risico’s moet kennen van perazijnzuur:
  • Voorlichting over de risico’s
  • Training op handelen bij incidenten
  • Gebruik van de juiste persoonlijke beschermingsmiddelen en in welke gevallen.
• Inzet continu registrerende meetapparatuur bij controle van slangen en aansluitingen na onderhoud of bij thermische desinfectie van de desinfectors.

Vragen die overblijven

Er zijn ook desinfectors waar een middel wordt gebruikt waarbij de concentratie waterstofperoxide meer dan 4 maal zo hoog is als het percentage perazijnzuur. De gemeten blootstelling aan perazijnzuur is hierbij weliswaar aanvaardbaar, maar onduidelijk is hier wat het effect van de blootstelling aan waterstofperoxide en/of gecombineerde blootstelling aan waterstofperoxide en perazijnzuur is in relatie tot de betreffende grenswaardes.